همه ما می‌دانیم که تعویض به‌موقع روغن موتور چقدر برای سلامت خودرو حیاتی است؛ اما متأسفانه بسیاری از رانندگان از یک قطعه کوچک اما فوق‌العاده مهم غافل می‌شوند: فیلتر روغن. اگر بهترین و گران‌ترین روغن موتور دنیا را هم بخرید، اما تعویض فیلتر روغن را نادیده بگیرید، در واقع پول خود را دور ریخته‌اید و موتور ماشینتان را در معرض خطر جدی قرار داده‌اید. در این مقاله جامع، قرار است به شما بگوییم فیلتر روغن دقیقاً چه کار می‌کند، بهترین زمان برای عوض کردن آن چه موقع است و چطور می‌توانید مانند یک مکانیک حرفه‌ای، خودتان این قطعه را تعویض کنید.
فیلتر روغن چیست و چرا تعویض آن حیاتی است؟
فیلتر روغن دقیقاً نقش کلیه‌های بدن را برای ماشین شما بازی می‌کند. وقتی روغن در موتور به گردش درمی‌آید تا قطعات را روان‌کاری و خنک کند، ذرات ریز فلز، گرد و غبار، رسوبات کربنی و آلودگی‌ها را به خود جذب می‌کند.
فیلتر روغن این ناخالصی‌ها را به دام می‌اندازد و اجازه می‌دهد فقط روغن تمیز به موتور برگردد. با گذشت زمان، منافذ این فیلتر با کثیفی‌ها مسدود می‌شود. اگر تعویض فیلتر روغن به موقع انجام نشود، شیر اطمینانِ فیلتر (Bypass Valve) باز می‌شود تا موتور بدون روغن نماند؛ اما فاجعه اینجاست که در این حالت، روغن کاملاً کثیف و تصفیه‌نشده وارد موتور می‌شود که نتیجه‌ای جز ساییدگی قطعات و یاتاقان زدن ندارد!
مدیریت هوشمند اتوسرویس شما!
آیا صاحب اتوسرویس یا تعویض روغنی هستید؟ با نرم‌افزار اتوسرویس چاله، حسابداری، مدیریت مشتریان و نوبت‌دهی خود را به راحت‌ترین شکل ممکن انجام دهید.
بهترین زمان تعویض فیلتر روغن چه موقع است؟
یکی از پرتکرارترین سوالات رانندگان این است که فیلتر روغن را کِی عوض کنیم؟ در گذشته مکانیک‌ها می‌گفتند «یک در میان» (یعنی یک بار روغن و فیلتر، دفعه بعد فقط روغن)؛ اما امروز این قانون کاملاً منسوخ شده است!
با توجه به ترافیک‌های سنگین شهری، کیفیت سوخت و نوع کارکرد موتورهای امروزی، متخصصان خودرو توصیه می‌کنند: «در هر بار تعویض روغن موتور، فیلتر روغن نیز باید حتماً تعویض شود.»
به طور کلی زمان تعویض به عوامل زیر بستگی دارد:
- نوع روغن موتور: در روغن‌های معمولی هر ۵۰۰۰ کیلومتر و در روغن‌های سنتتیک (Synthetic) هر ۷۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰ کیلومتر.
- شرایط رانندگی: اگر در مسیرهای خاکی رانندگی می‌کنید یا مدام در ترافیک شهری هستید (توقف و حرکت زیاد)، باید فیلتر را زودتر عوض کنید.
- چراغ چک موتور: روشن شدن چراغ چک یا چراغ روغن در پشت آمپر یکی از هشدارهای جدی است.
تعویض یک در میان فیلتر روغن
بهترین روش، تعویض فیلتر روغن هم‌زمان با هر بار تعویض روغن موتور است؛ مگر اینکه سازنده خودرو برنامه متفاوتی را مشخص کرده باشد. رعایت این نکته به حفظ کیفیت روغن، بهبود عملکرد موتور و جلوگیری از هزینه‌های سنگین تعمیرات در بلندمدت کمک می‌کند.
۵ علامت مهم خرابی فیلتر روغن که باید جدی بگیرید
اگر قبل از رسیدن به کیلومترِ تعویض، با نشانه‌های زیر روبرو شدید، باید فوراً سلامت فیلتر روغن را بررسی کنید:
۱. افت فشار روغن و روشن شدن چراغ روغن
مسدود شدن فیلتر باعث کاهش جریان روغن و افت فشار می‌شود.
۲. صداهای غیرعادی از موتور
نرسیدن روغن تمیز به قطعات فلزی باعث ایجاد اصطکاک و شنیدن صدای تق‌تق یا سایش از موتور می‌شود.
۳. کاهش شتاب و افت توان خودرو
موتور برای غلبه بر اصطکاک فشار بیشتری تحمل می‌کند که به افت شتاب منجر می‌شود.
۴. خروج دود تیره از اگزوز
این نشانه می‌تواند حاکی از سوختن روغن کثیف در موتور باشد.
۵. کثیفی بیش از حد و بوی سوختگی
اگر گیج روغن را کشیدید و بوی سوختگی شدید حس کردید یا روغن کاملاً سیاه و لجنی بود، فیلتر دیگر کارایی ندارد.
آیا تعویض روغن بدون تعویض فیلتر کار درستی است؟
پاسخ کوتاه: خیر، به هیچ وجه!
فرض کنید بعد از یک روز کاری سخت حمام کرده‌اید، اما دوباره همان لباس‌های کثیف و عرق‌کرده دیروز را می‌پوشید! تعویض روغن بدون فیلتر دقیقاً همین است. فیلترِ قدیمی حدود نیم لیتر روغن کثیف و پر از براده را در خود جای داده است. با ریختن روغن جدید، این کثیفی‌ها بلافاصله با روغن تازه ترکیب شده و عمر مفید آن را به شدت کاهش می‌دهند.
آموزش گام‌به‌گام تعویض فیلتر روغن در خانه
اگر کمی دست به آچار هستید، می‌توانید خودتان این کار را انجام دهید.
🛠 ابزارهای مورد نیاز:
- روغن موتور و فیلتر روغن جدید
- آچار فیلتر بازکن
- آچار بکس یا رینگی (برای پیچ کارتل)
- تشت یا ظرف تخلیه روغن سوخته
- دستکش کار و دستمال تمیز
مراحل انجام کار:
گرم کردن موتور
ماشین را ۵ دقیقه روشن کنید تا روغن کمی گرم و روان شود (نه آنقدر داغ که دست را بسوزاند). سپس ماشین را خاموش کنید.
گرم کردن موتور
ماشین را ۵ دقیقه روشن کنید تا روغن کمی گرم و روان شود (نه آنقدر داغ که دست را بسوزاند). سپس ماشین را خاموش کنید.
تخلیه روغن قدیمی
تشت را زیر پیچ کارتل (زیر موتور) قرار دهید. با آچار مخصوص، پیچ را باز کنید تا تمام روغن سوخته تخلیه شود.
تخلیه روغن قدیمی
تشت را زیر پیچ کارتل (زیر موتور) قرار دهید. با آچار مخصوص، پیچ را باز کنید تا تمام روغن سوخته تخلیه شود.
باز کردن فیلتر روغن قدیمی
با استفاده از آچار فیلتر، فیلتر قدیمی را در جهت خلاف عقربه‌های ساعت بچرخانید تا باز شود. مراقب باشید روغن داخل آن روی لباستان نریزد.
باز کردن فیلتر روغن قدیمی
با استفاده از آچار فیلتر، فیلتر قدیمی را در جهت خلاف عقربه‌های ساعت بچرخانید تا باز شود. مراقب باشید روغن داخل آن روی لباستان نریزد.
آماده‌سازی فیلتر جدید (نکته طلایی)
حتماً واشر لاستیکی فیلتر جدید را با کمی روغن موتور تمیز چرب کنید. این کار باعث می‌شود فیلتر به خوبی آب‌بندی شده و در نوبت بعدی راحت‌تر باز شود.
آماده‌سازی فیلتر جدید (نکته طلایی)
حتماً واشر لاستیکی فیلتر جدید را با کمی روغن موتور تمیز چرب کنید. این کار باعث می‌شود فیلتر به خوبی آب‌بندی شده و در نوبت بعدی راحت‌تر باز شود.
نصب فیلتر جدید
فیلتر را در جای خود قرار داده و ابتدا با دست (در جهت عقربه‌های ساعت) بچرخانید تا سفت شود. سپس با آچار فیلتر، حدود نیم دور تا سه ربع دور دیگر آن را محکم کنید (بیش از حد سفت نکنید).
نصب فیلتر جدید
فیلتر را در جای خود قرار داده و ابتدا با دست (در جهت عقربه‌های ساعت) بچرخانید تا سفت شود. سپس با آچار فیلتر، حدود نیم دور تا سه ربع دور دیگر آن را محکم کنید (بیش از حد سفت نکنید).
بستن پیچ کارتل و ریختن روغن
پیچ تخلیه را ببندید و روغن موتور جدید را از بالای موتور داخل آن بریزید. موتور را روشن کنید تا روغن به گردش درآید و چک کنید که هیچ نشتی نداشته باشد.
بستن پیچ کارتل و ریختن روغن
پیچ تخلیه را ببندید و روغن موتور جدید را از بالای موتور داخل آن بریزید. موتور را روشن کنید تا روغن به گردش درآید و چک کنید که هیچ نشتی نداشته باشد.
کافهبازار